Wiedza

LOGOPEDIA / NEUROLOGOPEDIA
INNI SPECJALIŚCI

RÓŻNICOWANIE ODRUCHÓW PIERWOTNYCH – ODRUCH WYPYCHANIA / ODRUCH BABKINA

Odruchy pierwotne mają olbrzymi wpływ na dziecko już od okresu życia płodowego. Część z nich towarzyszy nam przez całe życie, jako mechanizmy obronne np. odruch wymiotny, większość jednak musi się w odpowiednim okresie rozwoju dziecka zintegrować, w innym przypadku będzie ten rozwój zaburzać oraz utrudniać funkcjonowanie psychofizyczne dziecka, jak również osoby dorosłej, borykającej się z przetrwałymi odruchami pierwotnymi np. odruchem Moro, Galanta czy innymi.

Krokiem do prawidłowego postępowania w przebiegu odruchów pierwotnych jest ich umiejętne rozpoznanie, szczególnie w obrębie odruchów, które w pierwszym spojrzeniu mogą wydawać się podobne. 

Czy wysuwanie się języka u noworodka – to odruch Babkina, czy może odruch wypychania? Dziecko wysuwa język i ma zaciśniętą piąstkę – który to odruch?

Umiejętne rozpoznanie w przebiegu jakiego odruchu – Babkina czy wypychania, noworodek/młodsze niemowlę generuje dany ruch językiem – jest niezwykle istotne dla prawidłowo poprowadzonej stymulacji w obrębie strefy orofacjalnej, ale także całego ciała, w tym obręczy barkowej oraz dłoni noworodka/niemowlęcia – w kierunku:

  • wystymulowania prawidłowego procesu przyjmowania pokarmu w drodze karmienia naturalnego/mieszanego/sztucznego, a później przy przejściu na wyższe poziomy przyjmowania pokarmu np. z łyżeczki
  • uzyskania prawidłowego stanu napięcia mięśniowego strefy orofacjalnej
  • profilaktyki dalszego prawidłowego rozwoju dziecka w tym obszarze m.in. profilaktyki prawidłowego zgryzu, obróbki pokarmu, czy kształtowania się artykulacji.

Na zdjęciu Odruch Babkina – skorelowany z naciskiem na dłoń / odruch wypychania – brak powiązania z naciskiem na dłoń.

Odruch Babkina ✅

jest skorelowany z naciskiem na dłoń dziecka – następuje wzrost napięcia w strefie orofacjalnej, otwarcie ust, przyciągnięcie głowy do klatki piersiowej, rotacja głowy w stronę dłoni, którą naciskamy i wysunięcie języka w zawężeniu – dziecko odwraca głowę w kierunku stymulowanej dłoni na zasadzie obrotu w stronę, której dłoń dotyka – instynktowne poszukiwanie jedzenia.

➡️następnie przy dotyku piersią kącika ust pojawia się ✅odruch szukania, dolnej wargi ✅odruch lizania – który rozluźnia język w wysunięciu i pozwala na przyjęcie sutka bez kąsania.

Poza rolą w poszukiwaniu jedzenia, odruch Babkina jest istotny w rozwoju koordynacji ręki i tak następuje jego integracja – dziecko kierując dłonie do jamy ustnej powoli rozdziela działanie odruchowe dłoni i strefy orofacjalnej na rzecz celowego poznawania wnętrza swojej jamy ustnej i celowego sięgania po pojawiające się w obrębie dłoni przedmioty, już bez odruchowego działania ust oraz języka – dziecko zaczyna świadomie kierować przedmioty do ust celem gryzienia, żucia, a odruch Babkina wygasza się pozwalając na dalszy rozwój dziecka w kierunku rozwoju koordynacji ręki, procesu obróbki pokarmu, następnie mowy, wyrażania emocji, prawidłowych mikroruchów czaszki oraz rozwoju prawidłowej orientacji czasoprzestrzennej ciała.

Ten proces trwa do około 4 miesiąca życia i po tym czasie w przypadku braku zintegrowania, powinien zostać poddany celowej stymulacji w kierunku wygaszenia.

Pojawiają się obecnie wytyczne do oceny nieprawidłowości utrzymywania się odruchu Babkina powyżej 6 tygodnia życia oraz konieczności jak najszybszego wygaszania już u noworodków i niemowląt młodszych.

➡️warto jednak w mojej opinii podejść do tematu ze zrozumieniem procesu integracji odruchów pierwotnych, który to powinien przebiegać spokojnie, w czasie dla danego dziecka koniecznym w przebiegu jego rozwoju  – co uzasadniłam powyżej.

Odruch wypychania ✅

  • mylony czasami z odruchem Babkina

Odruch wypychania – pojawia się u noworodka / młodszego niemowlęcia na skutek:

  • dyskomfortu żołądkowego typu: powietrze w żołądku, przepełnienie żołądka pokarmem
  • ciała obcego na języku – dodatkowo pojawia się dźwięk zbliżony do kaszlu, bądź dźwięk poprzedzający wymioty – pojawia się odruch wymiotny
  • dziecko może również prezentować wygórowany odruch wypychania również w przebiegu nieprawidłowych napięć mięśniowych w obrębie mięśni wewnętrznych oraz zewnętrznych języka

➡️nie jest skorelowany z naciskiem na dłoń – zaciśnięte piąstki, jeżeli będą towarzyszyć odruchowi, wynikają z dyskomfortu jaki w tym momencie dziecko odczuwa.

Noworodek/niemowlę na skutek w/w wysuwa język – wypychając go z jamy ustnej

  • chcąc pozbyć się dyskomfortu,
  • w mechanizmie obronnym przed zakrztuszeniem

Często w konsekwencji odruchu wypychania – ulewając, bądź wymiotując.

To ważna droga komunikacji noworodka/młodszego niemowlęcia z otoczeniem:

  • popatrz do mojej jamy ustnej, coś mi tam przeszkadza (np. włos, grudka)
  • podnieś mnie do góry, muszę odbić.

Odruch wypychania zanika w okolicy 4 m.ż, co pozwala dziecku na przejście na wyższe poziomy przyjmowania pokarmów, w tym pokarmów z łyżeczki oraz pokarmów stałych.

Odruchy obronne chroniące przed zakrztuszeniem, które nie zanikają, to odruch kaszlu oraz odruch wymiotny – towarzyszą nam przez całe życie.

Wygórowany odruch wypychania u noworodka oraz młodszego niemowlęcia będzie skutkować nieprawidłowym przyjęciem pokarmu drogą naturalnego/mieszanego/sztucznego, może również prowadzić do ulewania po karmieniu, bądź wymiotów – tutaj jest niezwykle istotna stymulacja miofunkcjonalna prowadzona przez doświadczonego neurologopedę, który poprzez swoje działania obniży odruch wypychania do poziomu normy.

Przetrwały odruch wypychania będzie utrudniał przejście na wyższe poziomy przyjmowania pokarmu u niemowlęcia starszego.

Sabina Szober

Źródło:
*„Stymulacje noworodków, niemowląt, dzieci starszych w przebiegu zaburzeń napięć mięśniowych w obrębie strefy orofacjalnej oraz zaburzeń w obrębie odruchów pierwotnych” – Sabina Szober, opracowanie wewnętrzne Logmed Poradnie Specjalistyczne Ośrodek terapeutyczno-szkoleniowy.
*Nowak K, Sobaniec P, Muzaj H, Łotowska J.M ,, Znaczenie neurosensomotorycznej terapii MNRI wg dr S Masgutovej u pacjentów z zaburzeniami neurologicznymi’’: https://neurologia-dziecieca.pl/neurologia_54-37-52.pdf (Data dostępu: 21.03.2024)

Szkolenia logopedyczne w Logmed Poradnie Specjalistyczne sp. z o.o. 

Szkolenia neurlologopedyczne w Logmed Poradnie Specjalistyczne sp.