Terapeuci

Terapia SI (Terapia Integracji Sensorycznej) w Logmed Poradnie Specjalistyczne sp. z o.o. Poręba Wielka (Oświęcim)

Sala SI (integracji sensorycznej)

Co to jest integracja sensoryczna (SI)?

Termin integracja sensoryczna określa prawidłową organizację wrażeń sensorycznych (bodźców) napływających przez receptory. Oznacza to, że mózg, otrzymując informacje ze wszystkich zmysłów (wzrok, słuch, równowaga, dotyk, czucie ruchu-kinestezja) dokonuje ich rozpoznania, segregowania i interpretacji oraz integruje je z wcześniejszymi doświadczeniami. Na tej podstawie mózg tworzy odpowiednią do sytuacji reakcję nazywaną adaptacyjną. Jest to adekwatne i efektywne reagowanie na wymogi otoczenia. Może to być odpowiedź ruchowa jak i myślowa.
Integracja sensoryczna jest procesem, dzięki któremu mózg otrzymując informację ze wszystkich systemów zmysłowych dokonuje ich segregacji, rozpoznania, interpretacji i integracji z wcześniejszymi doświadczeniami.

Integracja sensoryczna rozpoczyna się już w okresie płodowym i trwa do około 7 roku życia Nierozwinięcie określonych umiejętności w kolejnych stadiach rozwoju powoduje powstawanie trudności w funkcjonowaniu i zachowaniu dziecka.

Terapia SI jest skuteczna w odniesieniu do dzieci, które mają zaburzenia integracji sensorycznej. Terapia bazuje na neurofizjologii dzięki czemu terapeuci SI wiedzą jak działa mózg, w jaki sposób zmysły odbierają i integrują informacje potrzebne do codziennego funkcjonowania.

Metoda integracji sensorycznej to jedna z ważniejszych metod wykorzystywanych w pracy z dziećmi z problemami w rozwoju. W pierwszej kolejności kierowana jest do dzieci z trudnościami w uczeniu się, ale z powodzeniem można stosować ją w przypadku niepełnosprawności intelektualnej, ruchowej, autyzmu i innych zaburzeń.

Warto podkreślić, że z problemów w zakresie integracji sensorycznej dzieci nie wyrosną. Te problemy będą „rosły” razem z nimi. Dlatego tak ważna jest wczesna interwencja, która wspiera system nerwowy tak, aby mógł on prawidłowo odbierać, interpretować i organizować napływające informacje zmysłowe.

Uczymy się i rozwijamy się przez zmysły. Wszystkie informacje zmysłowe docierające z ciała i z otoczenia są niezwykle ważne dla budowania wiedzy o sobie (swoim ciele, położeniu poszczególnych części ciała) i wiedzy o świecie. W prawidłowym rozwoju dziecka niezwykle ważny jest ruch i bezpośrednie doświadczenia zmysłowe. Dobrze zaplanowane i systematycznie wykonywane codzienne czynności oraz właściwa zabawa stanowią solidny fundament do prawidłowego rozwoju.

W przypadku małych dzieci, warto zastosować się do poniższych zasad:

  • Nie ograniczaj kontaktu dotykowego z dzieckiem (przytulaj, głaszcz, masuj).
  • Nie ograniczaj kontaktu kinestetycznego z dzieckiem (noś na rękach, kołysz, bujaj, kręć się z dzieckiem).
  • Wkładaj do rąk dziecka różne zabawki, przedmioty i pomóż mu poznawać je.
  • Muzykuj z dzieckiem na naturalnych instrumentach (garnki, butelki, talerze itd.).
  • Pokaż dziecku jak brzmi świat (uderzaj łyżeczką w szklankę, przelewaj wodę, włącz suszarkę itd.).
  • Pozwól dziecku na swobodny ruch i trening mięśniowy (ułóż dziecko na bezpiecznym podłożu i pozwól mu samodzielnie się poruszać, przekręcać, przesuwać, dźwigać).
  • Stwórz dziecku bogate sensorycznie środowisko (węch, smak, wzrok, dotyk, przedsionek, propriocepcja).
  • Zapewnij dziecku zaspokojenie podstawowych potrzeb fizjologicznych i psychicznych (jedzenie, ciepło, czysta pielucha, bezpieczeństwo).
  • Sięgnij do starych, sprawdzonych zabaw i zabawek (np.: masa solna, drewniane klocki, glina itp.).
  • Pozwól dziecku brudzić się, w ten sposób poznaje świat – pamiętaj, że zgodnie z obiegowym powiedzeniem „dzieci dzielą się na szczęśliwe i czyste”.

W przypadku dzieci starszych należy pamiętać o:

  • uprawianiu sportów,
  • ograniczeniu zajęć statycznych (przesiadywanie przez komputerem, telewizorem),
  • właściwym odżywianiu się.

Jeśli dziecko ma problemy z obszaru integracji sensorycznej należy jak najszybciej skorzystać z profesjonalnej pomocy. Starsze dziecko utrwala niewłaściwe wzorce reagowania na bodźce i jest narażone na wtórne (do zaburzeń integracji sensorycznej) problemy emocjonalne oraz behawioralne. Jego samoocena szybciej ulega zaniżeniu przyczyniając się do reakcji tzw. błędnego koła.

Na czym polega terapia integracji sensorycznej?

Terapia integracji sensorycznej może być prowadzona wyłącznie przez certyfikowanego terapeutę, a jej podstawą jest diagnoza.

Terapia integracji sensorycznej określana jest mianem „naukowej zabawy”. Podczas sesji dziecko huśta się w hamaku, toczy w beczce, jeździ na deskorolce czy balansuje na kołysce. Przez zabawę przyjemną i interesującą dla dziecka dokonuje się integracja bodźców zmysłowych oraz doświadczeń płynących do ośrodkowego układu nerwowego, co pozwala na lepszą organizację działań.
Terapia SI nie jest uczeniem konkretnych umiejętności (np. jazda na rowerze, pisanie, czytanie), ale usprawnianiem pracy systemów sensorycznych i procesów układu nerwowego, które są bazą do rozwoju tych umiejętności. W toku pracy tą metodą terapeuta stymuluje zmysły dziecka oraz usprawnia takie zakresy, jak np.: motoryka mała, motoryka duża, koordynacja wzrokowo-ruchowa. Zadaniem terapeuty jest, przy zastosowaniu odpowiednich technik, eliminowanie, wyhamowywanie lub ograniczenie niepożądanych bodźców obecnych przy nadwrażliwościach sensorycznych lub dostarczanie silnych bodźców, co jest konieczne przy podwrażliwościach systemów sensorycznych.

Integracja sensoryczna nie jest substytutem rzeczywistej edukacji, może natomiast poprawić uczenie się i sprawić, że będzie ono łatwiejsze.

Terapia odbywa się w sali specjalnie do tego przystosowanej i wyposażonej w odpowiednie przyrządy. Wyposażenie musi przede wszystkim obejmować wiele urządzeń do stymulacji systemu przedsionkowego, proprioceptywnego i dotykowego, ale również wzrokowego, słuchowego i węchowego. Atmosfera podczas terapii sprzyja rozwojowi wewnętrznej potrzeby ujarzmiania środowiska.

Mimo iż nie ma ograniczeń wiekowych, to optymalny czas na uczestnictwo w terapii to 4-9 lat. W przypadku najmłodszych dzieci zazwyczaj wystarczy opracować dietę sensoryczną oraz udzielić instruktażu do pracy w domu. U starszych dzieci na efekty trzeba dłużej czekać, poza tym motywacja do uczestnictwa w zajęciach spada, dla młodzieży nie są one tak atrakcyjne, jak dla młodszych dzieci.

Terapia SI dedykowana jest dla wszystkich dzieci, u których można zaobserwować:

  • trudności z integracją odruchów niemowlęcych, brak odruchów niemowlęcych, przetrwałe odruchy niemowlęce (np. odruch moro, odruch szermierza, odruch ssania),
  • wysoki poziom napięcia mięśniowego, ciągłe pobudzenie, nadruchliwość,
  • obniżony poziom napięcia mięśniowego – brak stabilności, wiotkość.
  • zbyt niski poziom aktywności – senność, brak energii do działania, ociężałość, niepewność ruchowa,
  • obniżony poziom koordynacji wzrokowo-ruchowej,
  • problemy z utrzymywaniem równowagi, przekraczaniem osi środkowej ciała,
  • zaburzenia praksji – planowania motorycznego,
  • szybka męczliwość, niechęć do podejmowania prostej, krótkiej aktywności fizycznej,
  • zaburzenia motoryki małej – trudności w sprawnym posługiwaniu się palcami (nawlekanie koralików, chwyt pisarski, wodzenie palcem po śladzie, sprawne posługiwanie się materiałami plastycznymi),
  • zaburzenia w obrębie wzorku i słuchu,
  • nadwrażliwość lub niedowrażliwość na bodźce – dziecko nie toleruje dotyku, reaguje impulsywnie na światło, dźwięk, zapach i bodźce wzrokowe lub przeciwnie – nieustannie szuka sposobu dodatkowej stymulacji (uderza z w ścianę, bardzo mocno przytula się, szuka źródeł głośnego dźwięku, silnego światła, mocnych zapachów itp.),
  • opóźniony rozwój mowy,
  • trudności z czytaniem, pisaniem i liczeniem,
  • problemy z koncentracją, uwagą, spostrzeganiem.
  • niska jakość organizacji przestrzeni wokół siebie,
  • problemy emocjonalne (lęk, stres, chwiejność, niskie poczucie własnej wartości),
  • trudności w relacjach społecznych.

Terapię SI można stosować w pracy z osobami z różnymi zaburzeniami rozwojowymi takimi jak: niepełnosprawność intelektualna, wzrokowa, słuchowa i ruchowa, całościowe zaburzenia rozwojowe (Autyzm i Zespół Aspergera, Mózgowe Porażenie Dziecięce, zespoły wad wrodzonych, dzieci z tzw. grupy ryzyka (np. wcześniaki). Terapia SI nie ma żadnych ograniczeń wiekowych – można ją stosować już od pierwszych miesięcy życia.

Terapia Integracji Sensorycznej poprawia funkcjonowanie człowieka w wielu różnych obszarach i aspektach:

  • koordynuje integralność i współpracę zmysłu wzroku, słuchu, węchu, smaku i dotyku
  • rozwija motorykę małą, dużą, orientację przestrzenną i zdolność do planowania ruchu
  • wykształca prawidłowe wzorce ruchowe i stabilną postawę ciała
  • integruje czynności odruchowe
  • kontroluje rozwój reakcji równoważnych i poziom napięcia mięśniowego
  • utrzymuje plastyczność neuronalną, czyli zdolność mózgu do zmian i modyfikacji
  • w zależności od potrzeb, wycisza lub wzmacnia zaburzone obszary sensoryczne
  • wspomaga umiejętność czytania, pisania, liczenia, koncentracji uwagi, kontroli emocjonalnej i samoakceptacji

Diagnoza

Diagnoza trwa od 2 do 3 godzin w zależności od aktywności dziecka (1-2 spotkania). Polega ona na przeprowadzeniu:

  • wywiadu z rodzicami (dotyczy on przebiegu ciąży i porodu, rozwoju dziecka w okresie niemowlęcym i wczesnodziecięcym,
  • analizy dokumentacji innych specjalistów (zwłaszcza fizjoterapeutów),
  • analizy kwestionariuszy- rodzice wypełniają kwestionariusze dziecka dotyczące życia   codziennego,
  • prób klinicznych- dziecko jest obserwowane w spontanicznej aktywności oraz w sytuacjach   zadaniowych. 

Pełną diagnozę przeprowadza się po ukończeniu 4 roku życia dziecka.

Zajęcia prowadzi:

  • mgr Ewa Bortliczek – pedagog, certyfikowany specjalista z zakresu Terapii SI
  • mgr Agnieszka Krawczyk Batko – psycholog, certyfikowany specjalista z zakresu Terapii SI

Na terenie Logmed Poradnie Specjalistyczne Sp. zo.o. organizujemy również szkolenia pedagogiczne z zakresu stymulacji czuciowej – dla pedagogów, psychologów, logopedów, neurologopedów, nauczycieli przedszkolnych, nauczycieli szkolnych, fizjoterapeutów.


Zobacz także: